Kontakt

    Dzień dobry,
    Zapraszamy do kontaktu przedsiębiorstwa w sytuacji kryzysowej!
    Zapewniamy pełną dyskrecję
    Zespół DGA Kancelaria

    Restrukturyzacja rolnika i jego gospodarstwa

    Wg Powszechnego Spisu Rolnego 2020 w Polsce funkcjonuje 1.317 tys. gospodarstw rolnych. W porównaniu z rokiem 2010 liczba gospodarstw spadła o 190 tys.

    Obserwowana jest coraz silniejsza specjalizacja gospodarstw rolnych, postępująca koncentracja produkcji m.in. zwiększenie obsad gospodarskich i zmniejszenie ich liczebności.

    Wg GUS mamy coraz mniejszą liczbę gospodarstw, ale coraz większych.

    Gospodarstwo rolne, podobnie jak przedsiębiorstwa produkcyjne, usługowe i handlowe podlegają wahaniom popytu i podaży, rentowności oraz dodatkowo czynnikom klimatycznym, które mogą istotnie wpływać na plony.

    Gospodarstwa rolne mogą być nieprofesjonalnie zarządzane, uch właściciele mogą dokonać zbędnych inwestycji wreszcie mogą przeoczyć zmiany w otoczeniu.

    Gospodarstwa rolne podlegają kryzysom, także mogą być zagrożone niewypłacalnością lub niewypłacalne.

    GOSPODARSTWA ROLNE NIE POSIADAJĄ ZDOLNOŚCI UPADŁOŚCIOWEJ

    Zgodnie z art. ust. 5 ustawy Prawo upadłościowe nie można ogłosić upadłości osób fizycznych prowadzących gospodarstwo rolne, które nie prowadzą innej działalności gospodarczej lub zawodowej.

    ZDOLNOŚĆ RESTRUKTURYZACYJNA GOSPODARSTWA ROLNEGO

    Gospodarstwa rolne posiadają zdolność restrukturyzacyjną zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej, przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, wykonująca we własnym imieniu działalność gospodarczą. Zgodnie z art. 3 działalność wytwórcza w rolnictwie jest działalnością gospodarczą, która zgodnie z art. 3 nie jest objęta przepisami tej ustawy.

    Rolnik prowadzący gospodarstwo rolne jest uprawniony do skorzystania z czterech postępowań:

    • postępowania o zatwierdzenie układu,
    • przyśpieszonego postępowania układowego,
    • postępowania układowego,
    • postępowania sanacyjnego,

    po warunkiem, że jest zagrożony niewypłacalnością lub jest niewypłacalny.

    Podobnie jak każdy przedsiębiorca, rolnik może otworzyć uproszczone postępowanie o zatwierdzenie układu wprowadzone ustawą z dnia 19 czerwca 2020 r.

    WYBÓR POSTĘPOWANIA RESTRUKTURYZACYJNEGO

    Sądowa restrukturyzacja gospodarstwa rolnego jest wyborem rolnika i może być wykorzystana w kryzysowej sytuacji, przy brak możliwości spłaty zobowiązań finansowych.

    Przebieg postępowania restrukturyzacyjnego dla działalności rolniczej określony jest ustawą Prawo restrukturyzacyjne i mimo, że gospodarstwo rolne cechuje sezonowość, niewielka liczba zatrudnionych, uproszczone zasady opodatkowania, itd. nie różni się od przedsiębiorstwa zatrudniającego kilkuset pracowników.

    Wybór postępowania restrukturyzacyjnego winien być powiązany z wielkością gospodarstwa rolnego, poziomem zadłużenia i formami zabezpieczeń wierzycieli oraz uwzględniać zakres i głębokość kryzysu.

    WYMOGI DOTYCZĄCE POSTĘPOWAŃ RESTRUKTURYZACYJNYCH

    Rolnik będący właścicielem gospodarstwa rolnego przygotowując wniosek o otwarcie postępowania restrukturyzacyjnego przedstawia opis sytuacji. Zawartość wniosku winna wskazywać, że utrata płynności finansowej jest wynikiem przyczyn, które nie są następstwem udokumentowanego działania na szkodę wierzycieli. Wstępny plan restrukturyzacyjny winien także zawierać opis i przegląd planowanych środków restrukturyzacyjnych.

    Rolnik po otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego rozpoczyna współpracę z nadzorcą sądowym lub zarządcą. Powstaje spis masy układowej lub sanacyjnej, spis wierzytelności i najważniejszy dokument z punktu widzenia wierzycieli – plan restrukturyzacyjny.

    Gospodarstwa rolne prowadzą bardzo uproszczoną księgowość, która niekiedy jest ograniczona do rozliczeń podatku VAT. Z tego względu trudnością jest sporządzenie bilansu przedsiębiorstwo oraz prognoz zysków i strat na kolejne pięć lat. Kluczowe znaczenie ma doświadczenie licencjonowanego doradcy restrukturyzacyjnego, który winien „przejąć inicjatywę” w zakresie opisu metod i źródeł finansowania, prezentacji sytuacji ekonomiczno-finansowej, w szczególności dotyczy to małych gospodarstw.

    WSPRACIE DLA RESTRUKTURYZOWANYCH GOSPODARSTW ROLNYCH

    Art. 26 ustawy Prawo restrukturyzacyjne zobowiązuje nadzorcę sądowego do przedstawienia rolnikowi dostępnych źródeł finansowania, w tym pomocy publicznej.

    Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa jest podmiotem, który jest odpowiedzialny za wsparcie gospodarstw rolnych w sytuacjach kryzysowych, ew. przejęcia zobowiązań lub udzielenia gwarancji na kredyty restrukturyzacyjne. Konieczne jest poznanie zasad przejmowania długu podmiotu prowadzącego gospodarstw rolne przez Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa.

    Druga instytucja to Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa i realizowane programy, w szczególności dopłaty bezpośrednie. Możliwe jest także uzyskanie pomocy publicznej na podstawie wniosku z planem działań, który musi być zaakceptowany przez regionalne Oddziały Agenicji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

    W trakcie opracowywania planu restrukturyzacyjnego konieczne jest uwzględnienie ewentualnego wsparcia ze strony tych instytucji, gdyż może ułatwić spłaty zobowiązań finansowych rolnika.

    UPROSZCZONE POSTĘPOWANIE RESTRUKTURYZACYJNE GOSPODARSTWA ROLNEGO

    Ustawa z 19 czerwca 2020 r. wprowadziła uproszczone postępowanie o zatwierdzenie układu, które zdominowało krajobraz postępowań prowadzonych przez przedsiębiorców i rolników.

    Rolnicy w celu spłaty zobowiązań finansowych coraz śmielej sięgają po to rozwiązanie.

    Rolnik zainteresowany uczestnictwem w uproszczonym postępowaniu restrukturyzacyjnym musi być niewypłacalny lub zagrożony niewypłacalnością, co potwierdza doradca restrukturyzacyjny, który otrzymuje spis wierzytelności (także spornych) oraz wstępne propozycje układowe. Aktualnie nie ma obowiązku przedkładania nadzorcy układu przez dłużnika wstępnego planu restrukturyzacyjnego, obowiązek ten wejdzie w życie od 1 grudnia 2021r.

    Spełnienie tych wymagań upoważnia do obwieszczenia w Monitorze Sądowym i Gospodarczym o otwarciu uproszczonego postępowania restrukturyzacyjnego. Od dnia dokonania obwieszczenia, z mocy prawa przedsiębiorca jest chroniony przed egzekucjami ze strony wierzycieli, w celu m.in. uniemożliwienia realizacji planu restrukturyzacyjnego i prowadzenie przedsiębiorstwa dłużnika.

    CECHY UPROSZCZONEGO POSTĘPOWANIA O ZATWIERDZENIE UKŁADU

    Łącząc brzmienie art. 16 ustawy z dnia 19 czerwca 2020 r. o dopłatach do oprocentowania kredytów bankowych udzielanych przedsiębiorcom dotkniętym skutkami COVID-19 oraz o uproszczonym postępowaniu o zatwierdzenie układu w związku z wystąpieniem COVID-19 (T.4.0) oraz art. 252, art. 253 oraz art. 256 ustawy Prawo restrukturyzacyjne od dnia 30 października 2020 r. dla omawianego gospodarstwa rolnego obowiązują następujące zasady:

    ZAKAZ SPEŁNIANIA ŚWIADCZEŃ Z WIERZYTELNOŚCI OBJĘTEJ UKŁADEM

    Spełnianie przez Rolnika lub Nadzorcę układu świadczeń wynikających z wierzytelności, które z mocy prawa są objęte układem jest niedopuszczalne (art. 252 ust. 1 PrRest w zw. z art. 16 ust. 3 pkt 3 PoZU).

    ZAWIESZENIE POSTĘPOWAŃ EGZEKUCYJNYCH

    Postępowanie egzekucyjne dotyczące wierzytelności, o której mowa w art. 17 PoZU, wszczęte przed dniem otwarcia postępowania ulega zawieszeniu z mocy prawa (art. 16 ust. 3 pkt 1 PoZU).

    NIEDOPUSZCZALNOŚĆ WSZCZĘCIA POSTĘPOWAŃ EGZEKUCYJNYCH

    Wszczęcie postępowania egzekucyjnego oraz wykonanie postanowienia o zabezpieczeniu roszczenia lub zarządzenie zabezpieczenia roszczenia wynikającego z wierzytelności objętej z mocy prawa układem oraz wierzytelności zabezpieczonej rzeczowo jest niedopuszczalne (art. 16 ust. 3 pkt 2 PoZU).

    OCHRONA PRZED WYPOWIEDZENIEM UMÓW

    Wypowiedzenie niektórych umów, w szczególności:

    1. umowy najmu lub dzierżawy lokalu lub nieruchomości, w których jest prowadzone przedsiębiorstwo dłużnika
    2. umowy kredytu w zakresie środków pozostawionych do dyspozycji kredytobiorcy przed dniem otwarcia postępowania
    3. umowy leasingu
    4. umowy ubezpieczeń majątkowych
    5. umowy rachunku bankowego
    6. umowy poręczenia

    wymaga zgody Nadzorcy układu. (art. 256 PrRest w zw. z art. 16 ust. 3 pkt 3 PoZU)

    Dłużnik może dokonywać czynności zwykłego zarządu. Na dokonanie czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu wymagana jest zgoda nadzorcy układu.

    Rozpoczyna bieg czteromiesięczny okres czasu, w którym do sądu powinien wpłynąć wniosek o zatwierdzenie układu pod rygorem umorzenia postępowania z mocy prawa.

    Więcej szczegółów w publikacji Uproszczone postępowanie restrukturyzacyjne.

    UPADŁOŚĆ KONSUMENCKA ROLNIKA

    Zgodnie z brzmieniem i komentarzami do art. 4911 ustawy Prawo upadłościowe rolnik prowadzący gospodarstwo rolne, który nie prowadzi innej działalności gospodarczej lub zawodowej może ogłosić upadłość, która będzie prowadzona w oparciu o zasady określone w tytule V części III ustawy.

    Celem postępowania, które reguluje ustawa jest dochodzenie roszczeń od rolnika i określenie zasad umorzenia części lub całości jego zobowiązań.

    OGŁOSZENIE UPADŁOŚCI KONSUMENCKIEJ

    Wniosek o ogłoszenie upadłości rolnik składa w formularzu określonym w rozporządzeniu Ministra sprawiedliwości. Decyzja o złożeniu wniosku winna być poprzedzona analizą sytuacji finansowej zadłużonej osoby, jego rodziny i po zapoznania się z przebiegiem postępowania upadłościowego.

    Dłużnik musi być niewypłacalny, co oznacza, że nie reguluje wymagalnych zobowiązań pieniężnych, a okres zwłoki przekracza trzy miesiące.

    Szczegółowy opis upadłości konsumenckiej znajdziesz tutaj.

    PODSUMOWANIE REAKCJI NA SYTUACJĘ KRYZYSOWĄ W GOSPODARSTWIE ROLNYM

    Prowadzenie gospodarstwa rolnego jest obarczone takim samym ryzykiem jak przedsiębiorstwa. Z tego względu podejście musi być takie same jak do firmy w kryzysie a usługa – doradztwem restrukturyzacyjnym.

    Po dokonaniu diagnozy gospodarstwa rolnego należy przyjąć jego plan naprawy w celu wyeliminowania sytuacji kryzysowej i odzyskania płynności finansowej.

    Możliwe są następujące scenariusze oddalenia kryzysu:

    • w oparciu o własny potencjał, posiadane aktywa, przy pomocy Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa i/lub Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
    • otwarcie postępowania restrukturyzacyjnego, w szczególności uproszczonego postępowania o zatwierdzenie układu,
    • ogłoszenie upadłości konsumenckiej.

    Wybór scenariusza winien być przemyślany i przedyskutowany z licencjonowanym doradcą restrukturyzacyjnym.

    Andrzej Głowacki

    doradca restrukturyzacyjny

    stan na dzień 08.09.2021 r.

    Serdecznie zapraszamy do kontaktu rolników, potrzebujących pomocy w oddłużeniu gospodarstwa:

    kontakt@dgakancelaria.pl 61 643 51 00